Kora dębu

Dąb to drzewo osiągające duże rozmiary, będące też symbolem siły i długowieczności. Znane są okazy żyjące ponad 700 lat. Dęby ceniono ze względu na twarde, trwałe drewno, którego używano do budowy domów i statków. Dobrze znanym zastosowaniem kory dębowej jest garbowanie skóry. Dąbrowy, czyli lasy dębowe, sadzono w celu pozyskania surowca dla budownictwa i garbarstwa. Kory dębu używano od wieków w medycynie ludowej do leczenia ran oraz przeciwko biegunkom.

Obecnie w lecznictwie wykorzystuje się korę dębu szypułkowego (Quercus robur L.) i bezszypułkowego (Quercus sessilis E.). Oprócz kory (Quercus cortex) surowcem leczniczym są też dębianki (Gallae Quercus, galas dębowy), narośla na pędach i liściach dębu. Głównym surowcem farmaceutycznym jest kora uzyskiwana z młodych pni i gałęzi, zbierana wczesną wiosną przed rozwojem liści i wysuszona.

Najważniejszymi bioaktywnymi składnikami tego surowca są związki polifenolowe, garbniki (taniny). Ich zawartość sięga 10%; zgodnie z Farmakopeą Polską VI nie powinna być mniejsza niż 4% (w przeliczeniu na pirogalol). W korze dębu są garbniki hydrolizujące (galotaniny i elagotaniny – połączenia estrowe kwasu galusowego i elagowego) i niehydrolizujące (skondensowane). Główne związki to monomery (katechina, epikatechina, galokatechina, galusan-3-O-epigalokatechiny i epikatechiny), dimery (katechiny, galokatechiny, leukodelfinidyny), oligomery oraz polimery zawierające różne połączenia (wiązanie 6’,8 lub 4,8). Z kory dębu wyizolowano również szereg innych związków polifenolowych, takich jak: katalagina, weskolagina, pedmolagina, flawonoidy (kwercetyna, kwercytryna), wolne kwasy fenolowe (elagowy i galusowy). Kora zawiera małe ilości związków triterpenowych, związki żywicowe i sole mineralne.

Związki polifenolowe (elagotaniny, proantocyjanidyny) są także obecne w drewnie, liściach i żołędziach.

Garbniki mają działanie ściągające. Tworzą trwałe połączenia z białkami błon śluzowych m.in. jelit. Warstwa zdenaturowanego białka hamuje przenikanie wody ze światła jelit. W przypadku biegunek można więc spowodować zagęszczenie mas kałowych. Przy zatruciach pokarmowych zmniejsza się możliwość przenikania toksyn z treści pokarmowej na zewnątrz jelita.

Stwierdzono także, że dzięki obecności wielu związków polifenolowych kora dębu ma działanie przeciwzapalne. Dlatego znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu łagodnych stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i skóry. Może być również stosowana w formie okładów, aby złagodzić swędzenie i pieczenie związane z hemoroidami. Kora dębu jest także składnikiem mieszanek ziołowych, np. do stosowania w łagodnych stanach zapalnych zewnętrznych narządów płciowych.

Zalecenia
Kora dębowa jest stosowana wewnętrznie w leczeniu nieswoistych ostrych biegunek wywołanych przez bakterie i wirusy, w przypadku zatruć pokarmowych. Zewnętrznie jest stosowana w leczeniu stanów zapalnych w jamie ustnej (dziąsła, gardło), stanów zapalnych skóry w okolicach narządów płciowych, żylaków odbytu, owrzodzeń żylakowych, niewielkich oparzeń czy egzemy.
Dawkowanie
Do stosowania wewnętrznego kory dębu, zgodnie z monografią Komisji E: dawka dobowa to 3 g surowca. Zewnętrznie do przemywań, okładów i roztworów do płukania: odwar z 20 g surowca na 1 litr wody. Do kąpieli: 5 g  surowca na 1 litr wody.
Uwaga!

Gorące kąpiele z dodatkiem kory dębu nie są wskazane w przypadku dużych uszkodzeń skóry lub zakażonych ran oraz w chorobach zakaźnych z gorączką, niewydolnością serca, nadciśnieniem. Stosowanie wewnętrzne może powodować ograniczenie resorpcji zasadowych leków, np. alkaloidów. Nie stosować łącznie z preparatami zawierającymi sole żelaza i magnezu. Przy biegunce trwającej dłużej niż 3–4 dni konieczna jest wizyta u lekarza. Doustnie napary z kory dębu powinny być stosowane nie dłużej niż 3 dni.

Zastosowania kosmetyczne
Napar z kory dębowej jest stosowany do pielęgnacji przetłuszczających się i wypadających włosów. Nadaje się zwłaszcza do płukania ciemnych włosów, bowiem daje efekt przyciemniania. W przemyśle kosmetycznym wyciąg z kory dębu to popularny składnik szamponów do ciemnych włosów oraz płynów do higieny intymnej.

Autor: prof. Iwona Wawer

Zapoznaj się z produktem

Polecane artykuły

Ziołolecznictwo

Leki roślinne w XXI wieku

Lek to produkt medyczny, który może zawierać różne rodzaje substancji, zarówno syntetyczne...

Więcej
Właściwości ziół

Melisa

Melisa (Melissa officinalis) to roślina o jasnozielonych karbowanych liściach i drobnych biało-różowych kwiatkach. Osiąga wysokość…

Więcej
Ziołolecznictwo

Zioła apteczne a zioła sklepowe

W ostatnich latach fitoterapia cieszy się dużym zainteresowaniem i znajduje coraz więcej zwolenników. By w…

Więcej
Właściwości ziół

Rumianek

Rumianek (Chamomilla recutita) jest znany i popularny w całej Europie. Uprawa tego zioła dominuje na…

Więcej
Właściwości ziół

Nagietek

Lecznicze właściwości nagietka były znane już w starożytności. We współczesnej medycynie nagietek ceniony jest za…

Więcej
Zioła a zdrowie

Zioła a zaparcia

Jednym z częściej spotykanych problemów ze strony układu pokarmowego są zaparcia. Mogą one występować okresowo…

Więcej
Właściwości ziół

Pokrzywa

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) jest wieloletnią rośliną z rodziny pokrzywowatych (Urticacaae). W Polsce występuje…

Więcej
Właściwości ziół

Dziurawiec

Dziurawiec (Hypericum perforatum) to pospolita roślina naszych łąk. Jej żółte kwiatki, które pojawiają się pod…

Więcej
Właściwości ziół

Głóg

Lecznicze właściwości głogu były znane starożytnym Grekom, a średniowieczna medycyna...

Więcej